U bevindt zich hier: Home Het Museum Vrijwilligers Het Museum
Het Museum

Het Museum (42)

Subcategorieën

Tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) was Nederland neutraal, maar de oorlog bleef hier niet zonder gevolgen. Honderdduizenden Nederlandse mannen werden gemobiliseerd en ruim een miljoen berooide Belgische vluchtelingen staken de grens over. Naarmate de oorlog langer duurde, zorgden prijsstijgingen en schaarste aan levensmiddelen en brandstof voor groeiende sociale ellende. Meermalen openden militairen in Amsterdam het vuur op rode demonstraties. 

Ook de Amsterdamse schoolmeester Theo Thijssen (1879-1943) werd in augustus 1914 onder dewapenen werd geroepen. Deze tentoonstelling laat zien hoe hij en andere schrijvers uit zijn tijd in hun werk terugkeken op de oorlog waaraan Nederland niet deelnam.

"De gelukkige klas" is de titel van de huidige tentoonstelling in het Museum. Deze tentoonstelling ligt in het verlengde van het symposium onder dezelfde naam dat op 15 december georganiseerd wordt in het kader van de herdenking van de 75 sterfdag van Thijssen. De Tentoonstelling heeft (net als symposium) als thema de onderwijsdenkbeelden van Thijssen en de actualiteit ervan.

Deze zijn impliciet terug te vinden in zijn literaire werk, maar expliciet in een groot aantal artikelen, besprekingen van methoden, e.d. Deze tentoonstelling krijgt als naam mee "De gelukkige klas". Deze titel van het tweede werk van Thijssen over de belevenissen van meester Staal, kan namelijk uitstekend als kenschetsing van zijn onderwijsvisie gebruikt worden. 

Theo Thijssen groeide op in de Jordaan en Oud-West, maar in de tweede helft van zijn leven (1912-1943) woonde in Amsterdam-Oost: lang in de Transvaalbuurt, kort in de Watergraafsmeer. Al sinds 1902 werkte hij als onderwijzer in de Oosterparkbuurt, tot 1921. En in 1943 werd hij er begraven, op de Nieuwe Ooster.

Wat betekende Oost voor Theo Thijssen? Hoe zagen  zijn woningen er uit? Wie waren zijn buren en hoe ging hij met ze om? Met welke bekende buurtgenoten (onderwijsmensen, schrijvers, politici) had hij contact? Hoe liep hij van huis naar school? Waar wandelde hij met zijn leerlingen (en waar woonden die)? Welke kapper knipte zijn walrussnor? En wat schreef hij over zijn buurt? Daarover ging het in deze tentoonstelling.

Niet zonder reden is Theo Thijssen weleens (in modern jargon) een ‘mannen-man’ genoemd. En jazeker, vooral als jongeman voelde hij zich zeer thuis in de masculiene wereld van stoerheid en kameraadschap.

Hoe dan ook waren vele vrouwen belangrijk voor hem: geliefd en minder geliefd, en in talrijke rollen. Moeders, echtgenotes, zussen, grootmoeders, tantes, zussen, dochter en schoondochters, winkeliersters, dienstbodes, schoolmeisjes, onderwijzeressen, jeugdboekenschrijfsters en andere ‘dames’. 
De tentoonstelling werd geopend door Rik Thijssen, Theo’s kleindochter, net als hij werkzaam in het onderwijs.

Jan Ligthart en Theo Thijssen: twee grote namen uit de Nederlandse onderwijsgeschiedenis.  En allebei geboren in de Jordaan! Bondgenoten in de allereerste jaren van de 20steeeuw, waarna hun wegen zich scheidden. Maar het wederzijds respect bleef, zij het niet steeds met zo veel woorden.
Ligthart, 20 jaar ouder dan Thijssen, werd het bekendst door zijn leesboekjes over Ot en Sien. Maar belangrijker was eigenlijk dat hij velen de ogen opende voor de individualiteit van het kind. Daarmee inspireerde hij onder meer Thijssen.  Net als Ligthart schreef Ligthart overigens een prachtrig boek met jeugdherinneringen.

Een opvallend onderdeel van de expositie was een grote landkaart van Nederland met daarop aangegeven alle Theo Thijssenscholen en Jan Ligthartscholen.

Deze tentoonstelling sloot aan op een grote tentoonstelling  Amsterdams buurtwinkels in het Amsterdam Museum.  Het was ook onze grootste tentoonstelling ooit, want een stevig stuk Jordaan diende ditmaal als ons ‘buitenmuseum’.  Achter de ramen van tientallen al dan niet voormalige winkels hing een plakkaat met foto en tekst over het winkelverleden van het betreffende pand.
Ook ons museum heeft zo’n verleden:  hier was van 1878 tot  1884 de schoenmakerij van Theo Thijssens vader.  Met trots toonden we onder meer twee hier opgegraven schoenen, die vrijwel zeker door vader Thijssen werden gemaakt.
In het museum besteedden we speciale aandacht aan de voornaamste Jordanese winkelstraten van weleer:  de Westerstraat, Nieuwe Leliestraat, Rozengracht, Elandsgracht en de zogeheten ‘Lange Jordaanstraat’ oftewel de Eerste Leliedwarsstraat en alle winkelstraatje die daarop noordwaarts aansluiten.

De expositie werd geopend door burgemeester Eberhard van der Laan. Het enthousiaste koor Puur Mokum luisterde het gebeuren op.  

Najaar 2007 stond Theo Thijssens De gelukkige klas centraal in de CPNB-campagne ‘Nederland Leest’.  Hieraan was een wedstrijd verbonden: ‘Nederland Leest, Nederland ontwerpt’. Lezers werden uitgenodigd om voor deze roman een eigen omslagontwerp te maken. Resultaat: 164 inzendingen! Het Theo Thijssen Museum exposeerde de 30 inzendingen die door de vakjury werden genomineerd. De tentoonstelling werd geopend door prijswinnares Elise Kommer.

De Jordaan was altijd een bijzondere buurt, maar ze werd nog bijzonderder door alle verhalen die eromheen geweven zijn.  Verhalen en gevoelsuitingen in allerlei vormen: romans, gedichten, liederen, toneelstukken, musicals, revues en films: noem maar op. Maar bovendien: vanaf zo’n beetje de jaren zestig, juist toen de buurt ingrijpend, ging veranderen, oefende de Jordaan juist door de oude romantiek ook grote aantrekkingskracht uit op aankomende literatoren. En omdat de even later de woonomstandigheden er veel aantrekkelijk werden, werd het ook enigszins een schrijversbuurt. En voor sommige van die schrijvers werd de Jordaan ook weer al dan niet zijdelings een literair onderwerp.
De expositie liet de Jordaan zien door de ogen van auteurs als Multatuli, Israel Querido, Jac. van  Looy,  Herman Bouber, Theun de Vries,  Jan Mens, Jan Kal, Nicolaas Matsier, Thomas Rosenboom,  A.F.Th. van der Heijden en Suzanna Janssen.  En Theo Thijssen natuurlijk!

Tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) was Nederland neutraal, maar de oorlog bleef hier niet zonder gevolgen. Honderdduizenden Nederlandse mannen werden gemobiliseerd en ruim een miljoen berooide Belgische vluchtelingen staken de grens over. Naarmate de oorlog langer duurde, zorgden prijsstijgingen en schaarste aan levensmiddelen en brandstof voor groeiende sociale ellende. Meermalen openden militairen in Amsterdam het vuur op rode demonstraties. 

Ook de Amsterdamse schoolmeester Theo Thijssen (1879-1943) werd in augustus 1914 onder de wapenen werd geroepen. Deze tentoonstelling laat zien hoe hij en andere schrijvers uit zijn tijd in hun werk terugkeken op de oorlog waaraan Nederland niet deelnam.

Theo Thijssen Museum organiseert ook rondleidingen door het Amsterdam van Theo Thijssen. De meeste wandelingen gaan door de Jordaan, met verschillende thema's.  De Jordaan was niet alleen het decor van zijn jeugd, maar ook van een aantal van zijn boeken: Kees de jongen, Jongensdagen, Het taaie ongeriefen In de ochtend van het leven.

De wandelingen worden aangekondigd op de website.

Thema’s van de Theo Thijssen wandelingen:

  1. De Jordaan van Theo Thijssen
  2. De rode Jordaan (Het Palingoproer)
  3. Krotten en Sloppen
  4. De Jordaan in de literatuur
  5. Het decor van “Jongensdagen”
  6. Voor een nadere omschrijving en data, zie de rubriek Nieuws

De wandelingen beginnen, tenzij anders vermeld, om 13.00 uur in het museum en duren ongeveer twee uur. Deelname kost € 8,- per persoon, inclusief toegang tot het museum. S.v.p. contant betalen, pinnen is niet mogelijk. Voor Vrienden van Theo Thijssen (donateurs) is de deelname gratis.

Graag reserveren via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of 020 - 420 71 19. Mocht het weer niet meewerken, dan krijgt u daarvan bericht, dus laat bij het reserveren uw contactgegevens achter.

Het Theo Thijssen Museum organiseert ook eenmaal per maand (meestal de derde zondag van de maand) een wandeling in samenwerking met het Multatuli Museum en het Pianola Museum: de “Museumwandeling Jordaan” Een vaste gids brengt u van Museum naar Museum. Binnen de Musea wordt u ontvangen door degene die u door de expositie gidst. De wandelingen starten om 11.30 uur bij het Pianola Museum. Kosten van deelname zijn 20 euro, inclusief toegang tot de musea.

De Museum Wandeling Jordaan wordt in aangepaste vorm ook aangeboden als bedrijfsuitje. Het programma kan dan in onderling overleg worden aangepast en uitgebreid. Kosten hangen af van de specifieke vorm.

CITAAT VAN DE MAAND

“Daar waren ze de gracht afgerend; en ja, hoor, op de brug, daar liep een jongen, een werkjongen met een lange broek; en over z'n hoofd hing z'n zwembroekje te drogen; z'n wangen waren blauw. Ze stonden met z'n vieren den jongen aan te gapen; hij, fluitend, kwam vlak langs ze. „Fijn water?" vroeg de brutale Klaas hem. De werkjongen was natuurlijk beledigd. „Watte?" snauw- de hij, en hij maakte een gebaar om Klaas weg te jagen. Maar Ko en Ay en Henk drongen tegen hem aan; en Ko gaf hem kleine duwtjes en zei: „As je lef hebt, moet je met mij beginners. 'k Ben nogal bang voor je lange broek!" De werkjongen keek ze alle drie met minachting aan; maar hij deed niets, en liep door. Klaas stond op 'n eerbiedigen afstand en riep hem na: „He zeg! He! Een kwartje asje op je broek trapt!"      

(Jongensdagen”, blz. 35,36)

 

Navigeer

Locatie

    • Eerste Leliedwarsstraat 16
    • 1015 TA Amsterdam
    • 020-4207119
    • Donderdag t/m zondag van 12.00 - 17.00

 

 

Familie Familie